Tatry - Archiwum

Rzeźba powierzchni cz. 9

Tu na wysokości kilku do 100 m ponad dzisiejszym dnem rzeki zajmują one szerokie płaszczyzny, ciągnące się od Tatr po nachylonym zboczu w dół. Najwyżej znajdą się oczywiście te nieliczne resztki moren, które podczas największego zlodowacenia Tatr wydostały się wraz z lodowcem na zewnątrz północnego i południowego brzegu — o ile nie zostały następnie rozmyte [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 8

Wreszcie jeziora. O ile są one zamknięte wszechstronnie morenami, to ich powstanie da się stosunkowo prosto wyjaśnić. Wystarczy tylko jedna morena — czołowa — aby zatamować odpływ wody i wytworzyć wannę jeziorną. Gdy jednak zamknięcie tworzy rygiel skalny, to tłumaczenie musi się — przynajmniej dotąd tak czyniono—oprzeć na własnościach erozyjnych sunącego lodowca. Wyobrażano sobie, że [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 7

U wylotu doliny leży koryto najstarszego lodowca wysoko na zboczach i jest często już zaledwie widoczne, w głębi doliny koryto to już nie istnieje, albowiem młodsze zlodowacenia usunęły zbocze i grzbiet sam, obniżając tern samem oś najwyższych wzniesień. Rezultat jest taki, że najstarsze części powierzchni górskiej, pochodzące z czasów przedlodowcowych, spotkamy tylko na obwodzie, pomiędzy [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 6

Gdy lodowiec z koryta zniknie, pozostaje w rezultacie koryto tak bardzo różniące się swym przekrojem od zwykłego koryta erozyjnego, że jest ono dla okolicy zlodowaciałej zupełnie charakterystycznym. Dolina erozyjna czyli po prostu zwykła rzeczna powstaje tak, że struga wodna, tocząc po swym dnie skalnym otoczaki, piłuje to dno ale tylko na własną szerokość. Gdyby tylko [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 5

Moreny boczne i denne powstają w ten sposób, że materiał skalny, spadający ze żlebów na lodowiec, wnika weń powoli aż dostanie się do jego dna. Wtedy posuwający się lód trze nim o brzegi i o dno doliny i w ten sposób powstaje miał i bardzo delikatna biaława glina, od której płynące z pod lodowca wody [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 4

Ze zmianą warunków klimatycznych na gorsze dla siebie lodowiec staje, a potem zaczyna się cofać czyli obumiera. Mamy tu oczywiście do czynienia tylko z topnieniem lodu pod wpływem np. podniesionej ciepłoty. Spostrzegamy wtedy ciekawe rzeczy. Wał, który lodowiec przedtem pchał przed sobą, pozostaje w miejscu, tak samo pasy, które leżały na lodowcu po jego bokach, [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 3

Ciągnące się od grzbietu głównego boczne odgałęzienia zamykają między sobą szereg dolin, biegnących mniej więcej w kierunkach południków. Każda duża dolina, a w wysokich Tatrach nawet mnóstwo mniejszych, ma na sobie niezatarte, doskonale dochowane ślady działalności lodowców; i to zarówno na ścianach swoich jak na dnie. Dolinę, w której był lodowiec, cechują następujące znamiona: kocioł [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 2

Gdy wietrzejące ponad stożkami turnie znikną, wtedy piarg z ruchomego staje się z wolna nieruchomym, zaczyna osiadać. Wysokość stożka zmniejsza się znacznie, skutkiem tego także kąt nachylenia zbacza do poziomu. Roślinność rzuca się nań a po jakimś czasie stapia się on ze sąsiednimi i nie odrzyna od otoczenia wcale. Rozpoczyna się teraz niemal wyłącznie chemiczny [&hellip

Czytaj dalej...

Rzeźba powierzchni cz. 1

Rzeźba powierzchni jakiejkolwiek części skorupy ziemskiej jest różnicą miedzy napięciem ruchów górotwórczych. mających swą przyczynę bytu wewnątrz ziemi, a czynnikami zewnętrznymi, niwelującymi.Jest ona chwilowym wyrazem ich ciągle zmiennego ustosunkowania. Abstrahując od czynników wewnętrznych, geodynamicznych, można ją uważać za skutek działania atmosfery i tych wszystkich zjawisk, które w niej mają swą przyczynę lub siedzibę, na dany [&hellip

Czytaj dalej...

Tatrzańskie stawy

Z góry trzeba powiedzieć że nasze wiadomości o nich są skąpe. Wiadomo, że ich jest w całych Tatrach jakieś sto kilkanaście, że w ogromnej większości skupiły się w Tatrach wschodnich, a tu znowu jest ich więcej na stronie południowej niż północnej, choć te ostatnie są większe od tamtych. Leżą w różnej wysokości, przede wszystkim jednak [&hellip

Czytaj dalej...